ج : حفاظ و حفظة . و راه هويدا و راست . و حافظ الاجساد : سيردشتى . و حافظ البيت : پاسبان خانه . و حافظ العين : مرد بيدار كه خواب بر وى غلبه نكند . و حافظ كلام الله : كسى كه همهء قرآن مجيد را از بر داشته باشد . و حافظ النحل : فربيون . حافظ ( h fez ) ا خ . پ . خواجه شمس الدين محمد شيرازى پور شيخ كمال الدين از اهالى رودآور تويسركان از فصحاى بزرگوار و شعراى نامدار ايران ديوانش معروف و در سال 791 هجرى وفات نمود و مقبره‌اش در شيراز اكنون مزار عامه است . حافظ ( h fez ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كسى كه همهء قرآن مجيد را از برداشته باشد . و كسى كه در گورستان تلاوت قرآن كند و حارس و نگهدار . و مطرب و قوال . و خداحافظ : كلمهء دعا يعنى خدا نگهدار . حافظان ( h fez n ) پ . ج . حافظ يعنى نگهبانان و حارسان و حفاظ . حافظان ( h fez ne ) ا . ع . به صيغهء تثنيه گرسنگى و برهنگى . حافظة ( h fezat ) ص . ع . مؤنث حافظ . حافظون ( h fezuna ) ا . ع . فرشتگان نگهبان و نويسندگان اعمال . حافظه ( h feze ) ا و ص . پ . قوه‌اى كه حفظ مىكند آنچه را كه قوهء واهمه از معانى درك نموده است و قوه‌اى كه موجب نگاهدارى مدركات مىگردد و آن را ياده نيز گويند . و حافظه داشتن : به خوبى در ياد نگاهداشتن مدركات را . و بىحافظه : بىياد . حافل ( h fel ) ص . ع . ضرع حافل : پستان بسيار شير و پر شير . ج . حفل ( hoffal ) . و شاة حافل : گوسپند بسيار شير . و واد حافل : وادى بسيار توجبه . و مجلسه حافل : مردم بسيار در مجلس وى بودند . حافلة ( h felat ) ص . ع . ناقة حافلة : ناقهء بسيار شير در پستان . حافون ( h ffuna ) ع . ج . حاف . حافى ( h fi ) ا . ع . قاضى . حافى ( h fi ) ص . ع . پاى برهنه و سوده پاى و سوده سم . ج : حفاة . و آنكه مبالغه كند در مهربانى و نوازش و بسيار پرسد حال كسى را و خوشحالى و سرور ظاهر سازد . حافيرة ( h ffirat ) ا . ع . يك نوع ماهى سياه . حاق ( h qq ) ا و ص . ع . وسط چيزى يق سقط على حاق راسه : و جئته فى حاق الشتاء . و حاق الجوع : گرسنگى صادق و رجل حاق الرجل مرد كامل در مردى و رجل حاق الشجاع : مرد كامل در شجاعت . حاقب ( h qeb ) ا و ص . ع . كسى كه حبس كند غائط خود را . و لا صلوة لحاقن و لا حاقب فسر الحاقن بالذى حبس بوله كالحاقب للغائط . و نيز حاقب : آنكه محتاج به تخليهء بول باشد و نتواند تا آنكه غائط وى حاضر گردد . و بعير حاقب : شتر شاش‌بند شده و رجل حاقب : مردى كه بشتاباند وى را خروج بول . حاقة ( h qqat ) ا و ص . ع . بلاى ثابت ج : حواق . و قيامت . سميت بذلك لان فيها حواق الامور او يحق لكل قوم عملهم . و رجل حاقة الرجل : مرد كامل در مردى . و رجل حاقة الشجاع : مرد كامل در دلاورى . حاقد ( h qed ) ص . ع . بدخواه و بدانديش و كينه‌خواه . حاقف ( h qef ) ص . ع . ظبى حاقف : آهوئى كه از اثر جراحت و جز آن در خواب كج و دولا گردد . و يا به زانو در آمدهء در ريگ توده . و يا در هم پيچيده شده مانند ريگ تودهء منحنى . حاقن ( h qen ) ا . ع . حبس‌كننده . و حبس‌كنندهء بول و آنكه وى را بول بشتاب گرفته باشد يق لا راى لحاقن . و فى المثل انا منه كحاقن الاهالة يعنى من ماهر و حاذقم به آن و اهالة پيه گداخته باشد . و و لا يحقنها الا الحاذق بها حتى يعلم انها قد بردت لئلا يحترق السقاء . و هلال حاقن : هلالى كه دو كرانهء وى بسوى بالا باشد . حاقنة ( h qenat ) ا . ع . معده و مغاك ميان ترقوه و كتف و آن دو باشد . و زيرين شكم . ج : حواقن . المثل لا لحقن حواقنك بذواقنك اى لا جعلنك متفكرا لان المتفكر يطرق فى تفكره و يلحق ما تحت ذقنه نقرة ترقوته يضرب لمن يهدد بالقهر و الغلبة . حاقنتان ( h qenat ne ) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو مغاك ميان ترقوه و كتف . حاقورة ( h qurat ) ا . ع . آسمان چهارم . حاقول ( h qul ) ا . ع . يك نوع ماهى سبز و دراز . حاكة ( h kat ) ص . ع . ج . حائك . حاكة ( h kat ) ا خ . ع . وادى ببلاد عذرة . حاكة ( h kkat ) ا . ع . دندان . حاكل ( h kel ) ص . ع . دشوار و پوشيده . حاكم ( h kem ) ا . ع . فرمان ده و قاضى . ج : حكام . و يكى از نامهاى خداوند تبارك و تعالى . حاكم ( h kem ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكومت‌كننده و چترمان و فرمانفرما